From d046db7420107e5780530968a01f880ec1e051b7 Mon Sep 17 00:00:00 2001 From: Mehmet Demir Date: Tue, 8 Sep 2026 21:21:48 +0300 Subject: [PATCH 1/4] add: kernel-mimarileri.md MIME-Version: 1.0 Content-Type: text/plain; charset=UTF-8 Content-Transfer-Encoding: 8bit Kernel Mimarisinin ne olduğunu, temel görevlerini ve örneklerini açıklayan dökümantasyon hazırlandı. --- 04-kernel/kernel-mimarileri.md | 13 +++++++++++++ 1 file changed, 13 insertions(+) create mode 100644 04-kernel/kernel-mimarileri.md diff --git a/04-kernel/kernel-mimarileri.md b/04-kernel/kernel-mimarileri.md new file mode 100644 index 0000000..179c566 --- /dev/null +++ b/04-kernel/kernel-mimarileri.md @@ -0,0 +1,13 @@ +# Kernel (çekirdek) Mimarisi nedir? + +* **Kernel (çekirdek) mimarisi, bir uygulama veya programın bilgisayar donanımı ile köprüyü oluşturan ana bileşenin sistem kaynaklarını yönetmek ve optimize etmek için tasarlanan yol'a (path) denir.** + +## Temel Görevleri +* **Donanım yönetimi:** CPU, RAM, SSD, Klavye & Mouse vb. donanımların bir arada stabil çalışmasını sağlar. +* **Kaynak paylaşımı:** Her bileşene yettiği kadar kaynak sağlar (örneğin Klavye girişi için sadece birkaç KB) +* **Güvenlik ve yetkilendirme:** Kullanıcı ve bilinen servislere yetkilendirme yapar ve güvenliğini sağlar. Ayrıca uygulamaların donanıma **doğrudan** erişimini kısıtlayarak sistemi korur. + +## Örnek Kernel Mimarileri +* **Monolitik (monolithic):** Bütün servisleri tek bir yapı altında yüksek yetki ile çalıştırır. Çok hızlıdır ama tek bir hata çökmesine neden olur. (Örneğin: Linux, UNIX) +* **Mikro çekirdek (microkernel):** Çekirdek içinde **sadece** en temel işlevler bulunur. Sürücüler ve servisler userspace'de çalışır. Güvenlidir fakat yavaştır. (Örneğin: Minix, L4) +* **Hibrit çekirdek (hybrid kernel):** Monolitik ve Mikro kernel'in en iyi yanlarını birleştirir. Bazı servisler çekirdekte bazıları userspace'de kalır. (Örneğin, Windows NT, XNU) From 48d3ba69011c772b0ec32d23c3f6f25baeef9eeb Mon Sep 17 00:00:00 2001 From: Mehmet Demir Date: Tue, 8 Sep 2026 21:22:41 +0300 Subject: [PATCH 2/4] docs: kernel-mimarileri.md --- 04-kernel/README.md | 2 +- 1 file changed, 1 insertion(+), 1 deletion(-) diff --git a/04-kernel/README.md b/04-kernel/README.md index 2aa0c8e..a59a01a 100644 --- a/04-kernel/README.md +++ b/04-kernel/README.md @@ -9,7 +9,7 @@ Bu bölüm, kernel'in donanımla kurduğu sözleşmeyi anlatır. Bellek yönetim | Konu | Dosya | Durum | | --- | --- | --- | | Kernel nedir, ne yapar | [kernel-nedir.md](kernel-nedir.md) | ✅ | -| Kernel mimarileri: monolitik, mikrokernel, hibrit | `kernel-mimarileri.md` | ⬜ | +| Kernel mimarileri: monolitik, mikrokernel, hibrit | `kernel-mimarileri.md` | ✅ | | Freestanding C ortamı ve kısıtları | `freestanding-c.md` | ⬜ | | Kernel'in bellek yerleşimi ve higher half | `bellek-yerlesimi.md` | ⬜ | | GDT (Global Descriptor Table) | `gdt.md` | ⬜ | From aa3a87f7a71527086c51ef3e080d5f966ee25b12 Mon Sep 17 00:00:00 2001 From: Mehmet Demir Date: Tue, 8 Sep 2026 21:23:08 +0300 Subject: [PATCH 3/4] update: delete one word --- 04-kernel/kernel-mimarileri.md | 2 +- 1 file changed, 1 insertion(+), 1 deletion(-) diff --git a/04-kernel/kernel-mimarileri.md b/04-kernel/kernel-mimarileri.md index 179c566..a844750 100644 --- a/04-kernel/kernel-mimarileri.md +++ b/04-kernel/kernel-mimarileri.md @@ -7,7 +7,7 @@ * **Kaynak paylaşımı:** Her bileşene yettiği kadar kaynak sağlar (örneğin Klavye girişi için sadece birkaç KB) * **Güvenlik ve yetkilendirme:** Kullanıcı ve bilinen servislere yetkilendirme yapar ve güvenliğini sağlar. Ayrıca uygulamaların donanıma **doğrudan** erişimini kısıtlayarak sistemi korur. -## Örnek Kernel Mimarileri +## Kernel Mimarileri * **Monolitik (monolithic):** Bütün servisleri tek bir yapı altında yüksek yetki ile çalıştırır. Çok hızlıdır ama tek bir hata çökmesine neden olur. (Örneğin: Linux, UNIX) * **Mikro çekirdek (microkernel):** Çekirdek içinde **sadece** en temel işlevler bulunur. Sürücüler ve servisler userspace'de çalışır. Güvenlidir fakat yavaştır. (Örneğin: Minix, L4) * **Hibrit çekirdek (hybrid kernel):** Monolitik ve Mikro kernel'in en iyi yanlarını birleştirir. Bazı servisler çekirdekte bazıları userspace'de kalır. (Örneğin, Windows NT, XNU) From 28f8cc996ff344b775211ada1e21fbb98675e0ef Mon Sep 17 00:00:00 2001 From: =?UTF-8?q?Tuna=20K=C4=B1l=C4=B1=C3=A7?= Date: Tue, 8 Sep 2026 23:05:21 +0300 Subject: [PATCH 4/4] Revise kernel architecture definitions and descriptions --- 04-kernel/kernel-mimarileri.md | 23 +++++++++++++++-------- 1 file changed, 15 insertions(+), 8 deletions(-) diff --git a/04-kernel/kernel-mimarileri.md b/04-kernel/kernel-mimarileri.md index a844750..4f22683 100644 --- a/04-kernel/kernel-mimarileri.md +++ b/04-kernel/kernel-mimarileri.md @@ -1,13 +1,20 @@ -# Kernel (çekirdek) Mimarisi nedir? +# Kernel (Çekirdek) Mimarisi Nedir? -* **Kernel (çekirdek) mimarisi, bir uygulama veya programın bilgisayar donanımı ile köprüyü oluşturan ana bileşenin sistem kaynaklarını yönetmek ve optimize etmek için tasarlanan yol'a (path) denir.** +**Kernel (çekirdek) mimarisi**, işletim sistemi çekirdeğinin hangi bileşenlerden oluşacağını, bu bileşenlerin birbirleriyle nasıl iletişim kuracağını ve hangi görevlerin kernel space veya userspace içerisinde çalışacağını belirleyen tasarım yaklaşımıdır. + +Kernel, uygulamalar ile bilgisayar donanımı arasında temel bir katman görevi görür ve sistem kaynaklarını yönetir. ## Temel Görevleri -* **Donanım yönetimi:** CPU, RAM, SSD, Klavye & Mouse vb. donanımların bir arada stabil çalışmasını sağlar. -* **Kaynak paylaşımı:** Her bileşene yettiği kadar kaynak sağlar (örneğin Klavye girişi için sadece birkaç KB) -* **Güvenlik ve yetkilendirme:** Kullanıcı ve bilinen servislere yetkilendirme yapar ve güvenliğini sağlar. Ayrıca uygulamaların donanıma **doğrudan** erişimini kısıtlayarak sistemi korur. + +* **Donanım yönetimi:** CPU, RAM, depolama aygıtları, klavye, mouse ve diğer donanımların işletim sistemi tarafından kullanılmasını sağlar. +* **Kaynak yönetimi:** CPU zamanı, bellek ve diğer sistem kaynaklarının çalışan süreçler arasında paylaştırılmasını sağlar. +* **Güvenlik ve yetkilendirme:** Süreçlerin hangi kaynaklara erişebileceğini kontrol eder ve uygulamaların donanıma doğrudan erişimini sınırlar. +* **Süreç yönetimi:** Programların çalıştırılması, zamanlanması ve birbirleriyle iletişim kurması gibi işlemleri yönetir. ## Kernel Mimarileri -* **Monolitik (monolithic):** Bütün servisleri tek bir yapı altında yüksek yetki ile çalıştırır. Çok hızlıdır ama tek bir hata çökmesine neden olur. (Örneğin: Linux, UNIX) -* **Mikro çekirdek (microkernel):** Çekirdek içinde **sadece** en temel işlevler bulunur. Sürücüler ve servisler userspace'de çalışır. Güvenlidir fakat yavaştır. (Örneğin: Minix, L4) -* **Hibrit çekirdek (hybrid kernel):** Monolitik ve Mikro kernel'in en iyi yanlarını birleştirir. Bazı servisler çekirdekte bazıları userspace'de kalır. (Örneğin, Windows NT, XNU) + +* **Monolitik çekirdek (Monolithic Kernel):** Sürücüler, dosya sistemleri, ağ yığını ve birçok sistem servisi kernel space içerisinde çalışır. Bileşenler doğrudan iletişim kurabildiği için yüksek performans sağlayabilir. Ancak kernel içerisindeki kritik bir hata tüm sistemin çökmesine neden olabilir.
**Örnek:** Linux, FreeBSD. + +* **Mikro çekirdek (Microkernel):** Kernel içerisinde yalnızca süreç zamanlama, bellek yönetiminin temel bölümleri ve IPC gibi kritik işlevler bulunur. Sürücüler ve birçok sistem servisi userspace içerisinde çalışır. Bu yapı hata izolasyonunu ve güvenliği artırabilir ancak bileşenler arasındaki mesajlaşma ek performans maliyeti oluşturabilir.
**Örnek:** MINIX 3, QNX, L4 ailesi. + +* **Hibrit çekirdek (Hybrid Kernel):** Monolitik ve mikro çekirdek yaklaşımlarından özellikler birleştirir. Mikro çekirdek benzeri bir tasarım kullanırken performans amacıyla bazı servisleri kernel space içerisinde çalıştırabilir.
**Örnek:** Windows NT, Apple XNU.